Op 26 oktober 2026 start in Wildert (Essen) het valleiherstel aan de Kleine Aa. De provincie Antwerpen verbetert de natuurlijke structuur van de beek en haar vallei en verwijdert tegelijk een stuw die de migratie van vissen belemmert. De werken duren ongeveer 50 werkdagen. De inrichting is mogelijk dankzij de gronden die de gemeente Essen en enkele private eigenaars ter beschikking stellen. Tijdens de werken wordt de schoolomgeving van basisschool WIGO vermeden.
De Kleine Aa werd in het verleden rechtgetrokken, verbreed en verdiept. Daardoor ging een deel van de natuurlijke variatie in de waterloop verloren. Het maakt de beek erg kwetsbaar voor droogte. Er zit bovendien een stuw die een knelpunt vormt voor de migratie van vissen. Met dit project pakt de provincie beide uitdagingen tegelijk aan.
Meer natuurlijke structuur en dynamiek
Een volledige hermeandering van de Kleine Aa is binnen de beschikbare ruimte niet mogelijk. Daarom kiest de provincie voor gerichte ingrepen die de Kleine Aa meer kansen geven. Op percelen van private eigenaars, de gemeente Essen en de provincie Antwerpen worden oevers afgeschuind. In de waterloop komen dood hout en takkenbossen. Ter hoogte van Wildertnis komt er tot slot een boomstambrug over de Kleine Aa. De maatregelen creëren verschillen in stroming, diepte en structuur. Dat maakt de Kleine Aa klimaatrobuuster en levert meer geschikte leefgebieden op voor planten en dieren.
Vrije doorgang voor vissen
Tegelijk wordt ook het laatste vismigratieknelpunt in de Kleine Aa weggewerkt. Door het verwijderen van deze stuw kunnen vissen opnieuw vrijer door de waterloop bewegen. Om te voorkomen dat het waterpeil door de verwijdering van de stuw lokaal te sterk daalt, verhoogt de provincie de beekbodem net afwaarts de stuw en brengt ze dood hout aan.
Samen sterker
Verschillende partners wilden de vallei van de Kleine Aa opnieuw een natuurlijkere structuur geven. Dit sluit aan op al eerder uitgevoerde projecten van de gemeente Essen zoals Wildertnis en de hermeanderingsprojecten ter hoogte van de Nieuwmoersesteenweg en de grens met Nederland.
Ook enkele particuliere eigenaars namen via het Regionaal Landschap De Voorkempen zelf contact op met de vraag om ook op hun oevers aan valleiherstel te werken. Lokaal bestuur Essen stelde bijkomende zones ter beschikking en de provincie kon een deel van een perceel aankopen met bebossingssubsidie van het Agentschap voor Natuur en Bos.
Na de werken zorgen Regionaal Landschap De Voorkempen en de Bosgroep Antwerpse Gordel voor de aanplant van een bos en enkele kleine landschapselementen.
Praktische info
De werken situeren zich hoofdzakelijk tussen de Sint-Jansstraat en het Rose Grononpad in Essen-Wildert. Stroomopwaarts van de Sint-Jansstraat legt de provincie in overleg met de aanpalende landbouwers ook nog dood hout in de Kleine Aa als maatregel tegen de droogte.
Omdat de projectzone in landbouwgebied ligt, werden de maatregelen afgestemd op het omliggende landbouwgebruik. Dankzij de medewerking van enkele landbouwers kan de aannemer bovendien een werfroute gebruiken die de omgeving van gemeentelijke lagere school WIGO vermijdt. Studiebureau Sweco tekende de maatregelen uit. De uitvoering is in handen van Heylen Natuur en Groenbedrijf bv uit Geel. De totale kostprijs van de werken bedraagt 222.000 euro inclusief btw.
