De gemeente Essen wil haar bouwkundig erfgoed beter leren kennen en bewaren voor de toekomst. Daarom startte ze eind 2023, in samenwerking met Erfgoed Voorkempen, met de opmaak van een inventaris bouwkundig erfgoed.
In een eerste fase wordt de erfgoedwaarde onderzocht van alle panden in de Nieuwstraat, Stationsstraat, Sint-Antoniusplein en Kerkstraat. In de komende maanden zal Erfgoed Voorkempen deze gebouwen bestuderen.
Dit project maakt deel uit van een ruimer traject waarbij Erfgoed Voorkempen samen met negen gemeenten waardevol erfgoed in de regio in kaart brengt. De Voorkempen tellen tal van historische gebouwen, zoals kasteeldomeinen, oude hoeves, kapelletjes en parkvilla’s. Ze bepalen mee het karakter en de identiteit van onze regio. Niet al dit erfgoed is vandaag beschermd, waardoor sommige waardevolle panden kwetsbaar zijn.
Waarom een inventaris?
De inventaris geeft eigenaars inzicht in de erfgoedwaarde van hun pand en in de elementen die het gebouw bijzonder maken. Voor de gemeente vormt ze een leidraad om waardevolle gebouwen te behouden en het typische karakter van de Essense dorpskern te beschermen.
Wat doet de erfgoedonderzoeker?
Erfgoed Voorkempen onderzoekt de geschiedenis van elk gebouw: de architect, oude bouwplannen, verbouwingen en eventuele bijzondere verhalen. Er worden foto’s genomen van de gevel en archiefonderzoek uitgevoerd. De onderzoekers bellen niet aan.
Jouw hulp is welkom
(Bijna-)eigenaars of bewoners van de betrokken straten die extra informatie, oude foto’s of verhalen hebben over hun pand, mogen die altijd delen. Mail je bijdrage naar bhumi.vanderheyden@rldv.be van Regionaal Landschap Voorkempen.
Wat na de inventarisatie?
Na afloop beschikt de gemeente over een beter zicht op de erfgoedwaarde van de dorpskern. Deze informatie wordt gebruikt als aanbeveling bij toekomstige verbouwingswerken. Voor eigenaars en bewoners uit de onderzochte zone volgt ook een informatiemoment, waar zij de inventarisfiche van hun gebouw kunnen inkijken en vragen stellen.
FAQ inventarisatie bouwkundig erfgoed
Eigenaren vinden in deze veel gestelde vragenlijst mogelijks antwoorden op hun vraag
Kan ik mijn gebouw uit het inventarisatieproject laten schrappen?
Kan ik mijn gebouw uit het inventarisatieproject laten schrappen?De opmaak van een inventaris van gebouwd erfgoed is een initiatief van de gemeente Essen in het kader van de zorg voor erfgoed en openbare ruimte ten dienste van het algemeen belang. De gemeente heeft de bevoegdheid om een dergelijk wetenschappelijk instrument te laten opstellen in functie van het lokale beleid. Opname in de inventarisatie staat niet ter discussie.
Mijn pand is opgenomen in het inventarisatieproject, maar het is geen oude constructie. Waarom wordt een recent gebouw mee geïnventariseerd?
Mijn pand is opgenomen in het inventarisatieproject, maar het is geen oude constructie. Waarom wordt een recent gebouw mee geïnventariseerd?Voor dit inventarisatieproject wordt een zone afgebakend waarbinnen alle panden onderzocht zullen worden, dus ook de recentere gebouwen. Door elk gebouw in het inventarisatiegebied te onderwerpen aan een basisonderzoek vermijden we vooringenomenheid en krijgen we een vollediger beeld van het gebouwde patrimonium binnen de gemeente.
Op basis van verschillende parameters bepalen we in welke mate erfgoedwaarde aanwezig is in al deze gebouwen. Op enkele uitzonderingen na worden recente constructies doorgaans ingedeeld in een lagere waarderingscategorie. Dat geeft aan dat het gebouw weinig of geen erfgoedwaarde omvat en vanuit erfgoedoogpunt dus minder of niet interessant is.
Worden de resultaten van het onderzoek openbaar gemaakt?
Worden de resultaten van het onderzoek openbaar gemaakt?In eerste instantie voorziet de gemeente Essen na afloop van het project een infoavond voor de eigenaars en bewoners van de geïnventariseerde gebouwen, waarbij het onderzoek en de verkregen resultaten worden toegelicht. Aanwezigen krijgen daarbij ook de kans om vragen te stellen.
De inventarisfiches van gebouwen die zijn ondergebracht in de twee hoogste waarderingscategorieën (categorie 1 en 2) zullen op termijn worden toegevoegd in de Inventaris Onroerend Erfgoed. Deze wetenschappelijke inventaris helpt om meer inzicht te krijgen in het Vlaamse bouwkundig erfgoed. De lijst wordt digitaal ontsloten en is vrij raadpleegbaar op de website van Inventaris Onroerend Erfgoed.
Zijn er juridische gevolgen verbonden aan de inventarisatie?
Zijn er juridische gevolgen verbonden aan de inventarisatie?De geplande inventarisatie is een wetenschappelijk onderzoek dat binnen een afgebakend inventarisatiegebied in kaart wil brengen in welke gebouwen erfgoedwaarde aanwezig is. Het resulterende onderzoeksrapport heeft als doel het gemeentebestuur te informeren en heeft geen juridische rechtsgevolgen.
Momenteel wijzigt er (nog) niets aan de manier waarop panden met een erfgoedwaarde worden benaderd. Net als voor andere panden met een erfgoedwaarde in de gemeente geldt dat er (sinds 2017) in het kader van omgevingsvergunningsaanvragen om een niet-bindend erfgoedadvies wordt gevraagd bij de IOED Erfgoed Voorkempen. Het advies beperkt zich in deze tot de erfgoedaspecten van het pand. Het blijft aan de vergunningverlenende overheid om dit advies net als andere adviezen in overweging te nemen in de beoordeling van een omgevingsvergunningsaanvraag.
Het enige verschil ten opzichte van andere panden met een erfgoedwaarde binnen de gemeente is dat, middels het inventarisatieproject, de geïnventariseerde gebouwen voorbereidend werden onderzocht en een waardering (categorie 1 t.e.m. 4) toegekend kregen. Dankzij de inventarisatie verkrijgen eigenaars een inzicht in de erfgoedwaarden van hun pand en hebben zo een idee hoe hun pand zal worden geëvalueerd wanneer er sprake zou zijn van een omgevingsvergunningsaanvraag. Via het vastgoedinformatieplatform kan deze informatie ook gedeeld worden, opdat kandidaat-kopers bij een verkoop van het pand geïnformeerd zijn.
In een vervolgtraject kan de gemeente ervoor kiezen om behoud van (een selectie van) erfgoed beleidsmatig vast te leggen en de erfgoedwaarde juridisch te verankeren. Van de opmaak van een RUP of verordening waarin bepaalde rechtsgevolgen kunnen opgenomen worden is op heden geen sprake en mocht dit in de toekomst de wens zijn, wordt dit steeds onderworpen aan een openbaar onderzoek.